काठमाडौं। नेपालका वाणिज्य बैंकहरूले पर्यटन क्षेत्रमा प्रवाह गर्ने कर्जामा उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ, जसले मुलुकको पर्यटन उद्योगप्रति वित्तीय क्षेत्रको बढ्दो विश्वासलाई संकेत गरेको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार आर्थिक वर्ष २०८१ को माघ महिनासम्म २० वटा वाणिज्य बैंकहरूले पर्यटन क्षेत्रमा कुल २ खर्ब १६ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह गरेका थिए। यो रकम चालु आर्थिक वर्ष २०८२ को सोही अवधिसम्म आइपुग्दा ४.१२ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब २५ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
राष्ट्र बैंकले पछिल्लोपटक जारी गरेको नीतिगत व्यवस्था अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले आफ्नो कुल कर्जाको कम्तीमा २० प्रतिशत हिस्सा पर्यटन, लघु तथा घरेलु उद्योग, मझौला उद्योग, ऊर्जा, सूचना तथा सञ्चार प्रविधिमा आधारित उद्योग र स्वदेशी कच्चा पदार्थमा आधारित निर्यात उद्योगमा लगानी गर्नुपर्ने प्रावधान लागू गरेको छ।
पर्यटन क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी कर्जा प्रवाह गर्ने बैंकको रूपमा नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक अग्रस्थानमा देखिएको छ। उक्त बैंकले २०८२ माघसम्म २३ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ लगानी गरेको छ। यद्यपि, यसको वृद्धिदर भने अघिल्लो वर्षको तुलनामा केवल ०.२८ प्रतिशतमा सीमित रहेको छ।
कर्जा प्रवाहको आधारमा प्रभु बैंक (२,२३७ करोड रुपैयाँ) दोस्रो र प्राइम कमर्सियल बैंक (२,१८० करोड रुपैयाँ) तेस्रो स्थानमा रहेका छन्। वृद्धिदरका आधारमा भने माछापुच्छ्रे बैंकले सबैभन्दा ठूलो प्रगति गरेको छ। यस बैंकले आफ्नो पर्यटन कर्जा लगानी २९.१० प्रतिशतले वृद्धि गर्दै ६ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ पुर्याएको छ। त्यस्तै, प्राइम कमर्सियल बैंकले १७.३७ प्रतिशत र ग्लोबल आइएमई बैंकले १२.३२ प्रतिशतको वृद्धिदर हासिल गरेका छन्, जसले यी बैंकहरूको पर्यटन क्षेत्रमा आक्रामक विस्तार रणनीति देखाउँछ।
यद्यपि, सबै बैंकहरूमा समान प्रवृत्ति देखिएको छैन। स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बैंकको पर्यटन क्षेत्रमा लगानी सबैभन्दा धेरै २९.७६ प्रतिशतले घटेको छ। त्यस्तै, एनआइसी एशिया बैंकको लगानी १५.७७ प्रतिशतले घटेको छ भने कुमारी बैंक र लक्ष्मी सनराइज बैंकको लगानीमा क्रमशः ८.८३ प्रतिशत र ४.७२ प्रतिशतले गिरावट आएको छ।
समग्रमा, पर्यटन क्षेत्रमा कर्जा प्रवाहमा वृद्धि सकारात्मक संकेत भए पनि बैंकहरूबीचको असन्तुलित लगानी प्रवृत्तिले जोखिम व्यवस्थापन, नीतिगत प्राथमिकता र क्षेत्रगत रणनीतिमा फरक–फरक दृष्टिकोण रहेको देखाउँछ।
