काठमाडौं । मध्यपूर्व क्षेत्रमा देखिएको बढ्दो क्षेत्रीय तनावका कारण आइतबार त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बाट सञ्चालन हुने २७ वटा अन्तर्राष्ट्रिय उडान रद्द भएका छन्। विमानस्थल कार्यालयका अनुसार सुरक्षा संवेदनशीलता, हवाई मार्गमा देखिएको अनिश्चितता तथा सम्बन्धित देशका उड्डयन निकायले केही आकाशीय मार्ग अस्थायी रूपमा बन्द गरेपछि नेपाल–मध्यपूर्व उडानहरू रोकिएका हुन्।
७१ उडानमध्ये २७ रद्द
आइतबारका लागि कुल ७१ वटा अन्तर्राष्ट्रिय उडान तालिकामा रहेकामा (प्रस्थान र आगमन दुवै) मध्यपूर्व केन्द्रित उडानहरू पूर्ण रूपमा स्थगित गरिएपछि दर्जनौँ यात्रु प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन्। बिहानैदेखि विमानस्थल पुगेका धेरै यात्रुले अन्तिम समयमा उडान रद्द भएको सूचना पाएपछि अन्योल र असहज अवस्था व्यहोरेका छन्।
कुन–कुन गन्तव्य प्रभावित?
विमानस्थल स्रोतका अनुसार नेपालबाट नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएका कतार, संयुक्त अरब इमिरेट्स, साउदी अरेबिया, कुवेत र ओमानका उडानहरू अस्थायी रूपमा रोकिएका छन्। विशेष गरी कतर, संयुक्त अरब इमिरेट्स, साउदी अरेबिया, कुवेत र ओमान तर्फ हुने प्रस्थान तथा त्यहाँबाट हुने आगमन सेवा स्थगित गरिएको हो।
यी गन्तव्य नेपालका लागि प्रमुख श्रम बजार मात्र होइनन्, महत्त्वपूर्ण ट्रान्जिट हब पनि हुन्। दुबई र दोहा हुँदै युरोप, अमेरिका तथा अफ्रिकातर्फ यात्रा गर्ने नेपाली र विदेशी यात्रुको संख्या उल्लेखनीय छ।
श्रमिक, विद्यार्थी र ट्रान्जिट यात्रु बढी मारमा
उडान रद्द भएपछि वैदेशिक रोजगारीमा फर्किन लागेका कामदार, अध्ययनका लागि विदेश जान लागेका विद्यार्थी तथा पारिवारिक भेटघाटका लागि यात्रा गर्नेहरू बढी प्रभावित भएका छन्। कतिपयले होटल बुकिङ, ट्रान्जिट फ्लाइट र भिसा सम्बन्धी प्रक्रिया पूरा गरिसकेको अवस्थामा उडान रोकिँदा आर्थिक र मानसिक दबाब बढेको बताएका छन्। दोहा हुँदै युरोप जाने एक ट्रान्जिट यात्रुले अन्तिम समयमा उडान रद्द भएको जानकारी पाएपछि अर्को उडानको समयबारे स्पष्टता नपाएको गुनासो गरे।
सुरक्षा पहिलो प्राथमिकता
विमानस्थलका प्रवक्ताका अनुसार “सुरक्षा पहिलो प्राथमिकता” का आधारमा निर्णय गरिएको हो। अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन मापदण्ड अनुरूप जोखिम मूल्याङ्कनपछि सम्बन्धित एयरलाइन्सहरूले उडान स्थगित गरेका हुन्। केही एयरलाइन्सहरूले वैकल्पिक हवाई मार्ग प्रयोग गर्ने सम्भावना अध्ययन गरिरहेका छन्, तर इन्धन खर्च वृद्धि, उडान समय लम्बिनु र थप सुरक्षा जोखिमका कारण तत्काल नियमित सेवा सुचारु हुने अवस्था नरहेको जनाइएको छ।
अर्थतन्त्र र रेमिटेन्समा सम्भावित प्रभाव
मध्यपूर्व नेपालका लागि प्रमुख श्रम गन्तव्य क्षेत्र हो। दैनिक रूपमा सयौँ नेपाली कामदार उक्त क्षेत्रमा आउने जाने गर्छन्। उडान अवरोध लामो समयसम्म जारी रहे श्रम आप्रवासन, रेमिटेन्स प्रवाह तथा पर्यटन क्षेत्रमा प्रत्यक्ष असर पर्ने सम्भावना छ। विशेष गरी दुबई र दोहा ट्रान्जिट हबका रूपमा महत्वपूर्ण भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय यात्रु आवागमनमा समेत व्यापक प्रभाव पर्न सक्छ।
सरकार र नियामकको निगरानी
संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय ले परिस्थितिको नजिकबाट अनुगमन गरिरहेको जनाएको छ। मन्त्रालय स्रोतका अनुसार सम्बन्धित देशका दूतावास र उड्डयन निकायसँग निरन्तर सम्पर्क राखिएको छ। आवश्यक परे वैकल्पिक मार्ग वा विशेष चार्टर उडान सञ्चालनबारे छलफल भइरहेको बताइएको छ।
त्यस्तै नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण ले यात्रुहरूलाई यात्रा अघि सम्बन्धित एयरलाइन्ससँग उडान स्थिति बुझ्न आग्रह गरेको छ। आकस्मिक निर्णय हुन सक्ने भएकाले अनलाइन अपडेट तथा आधिकारिक सूचनामा ध्यान दिन अनुरोध गरिएको छ।
अनिश्चितता कायम
हालसम्म उडान कहिलेसम्म स्थगित रहने भन्नेबारे स्पष्ट समयसीमा तोकिएको छैन। मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था सामान्य भएपछि मात्र नियमित उडान सुचारु हुने अपेक्षा गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय उड्डयन संस्थाहरूले पनि परिस्थितिको निरन्तर मूल्याङ्कन गरिरहेका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यदि क्षेत्रीय तनाव दीर्घकालीन बन्यो भने उडान तालिका पुनर्संरचना, भाडादर वृद्धि तथा वैकल्पिक मार्ग प्रयोगजस्ता कदम चाल्नुपर्ने हुन सक्छ, जसले यात्रु र एयरलाइन्स दुवैलाई थप चुनौतीमा पार्न सक्छ।
विमानस्थल प्रशासनले प्रभावित यात्रुहरूलाई धैर्य अपनाउन, एयरलाइन्सको आधिकारिक सूचनाको प्रतीक्षा गर्न तथा टिकट रिफन्ड वा मिति परिवर्तनका लागि सम्बन्धित ग्राहक सेवा केन्द्रमा सम्पर्क गर्न सुझाव दिएको छ।
मध्यपूर्वमा विकसित घटनाक्रमले अन्तर्राष्ट्रिय हवाई आवागमनमा प्रत्यक्ष असर पारेको छ। एकै दिन २७ उडान रद्द हुनु अस्थायी निर्णय भए पनि यसको प्रभाव श्रम बजार, पर्यटन र पारिवारिक यात्रामा व्यापक रूपमा देखिएको छ।
